Γιατί νιώθουμε καλύτερα μετά το κλάμα; Τα δάκρυα ως φυσική θεραπεία

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν βιώσει την αίσθηση ανακούφισης που ακολουθεί μετά από έντονο κλάμα, έστω και μία φορά στη ζωή τους. Παρόλο που συχνά προβάλλεται η ιδέα ότι πρέπει να συγκρατούμε τα συναισθήματά μας, τα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν όλο και πιο ξεκάθαρα πως το κλάμα δεν υποδηλώνει αδυναμία, αλλά είναι ένας φυσιολογικός μηχανισμός που επηρεάζει ουσιαστικά τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική μας υγεία. Ποιοι είναι, λοιπόν, οι λόγοι που οι άνθρωποι κλαίνε, και πώς εξηγείται το αίσθημα ανακούφισης, ηρεμίας ή ακόμα και ενδυνάμωσης που συχνά ακολουθεί;

Οι μορφές των δακρύων διαφέρουν

Διακρίσεις στους τύπους δακρύων

• Τα βασικά δάκρυα παράγονται συνεχώς, με σκοπό τη διατήρηση της υγρασίας και την προστασία του οφθαλμικού ιστού.
• Τα αντανακλαστικά δάκρυα εμφανίζονται σε αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα, όπως ο αέρας, ο καπνός ή η κοπή κρεμμυδιών.
• Τα συναισθηματικά δάκρυα εκκρίνονται όταν βιώνουμε έντονο πόνο, θλίψη, χαρά ή ανακούφιση.

Τα δάκρυα που παράγονται εξαιτίας συναισθηματικής φόρτισης διακρίνονται από ξεχωριστή χημική σύσταση, προσφέροντας μια επίδραση που συχνά δεν είναι εμφανής με τη πρώτη ματιά.

Πώς επηρεάζουν το σώμα τα συναισθηματικά δάκρυα

1. Απομάκρυνση της κορτιζόλης

• Το κλάμα συμβάλλει στην αποβολή πλεονάσματος κορτιζόλης, της ορμόνης που σχετίζεται με το στρες.
• Όταν τα δάκρυα ρέουν λόγω ψυχολογικής πίεσης, λειτουργούν βοηθητικά αφαιρώντας ένα μέρος της έντασης που επιβαρύνει το νευρικό σύστημα.
• Γι’ αυτό και μετά από το κλάμα παρατηρείται συχνά αίσθηση ανακούφισης αλλά και σωματικής χαλάρωσης.

Αποτελεί έναν φυσικό και αποτελεσματικό τρόπο εκφόρτισης του νευρικού συστήματος.

2. Έκκριση οξυτοκίνης και ενδορφινών

• Το κλάμα που προκαλείται από συναισθηματική ένταση ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο σχετίζεται με την ηρεμία και τη χαλάρωση.
• Κατά τη διαδικασία αυτή, ο οργανισμός εκκρίνει οξυτοκίνη, η οποία ενισχύει το αίσθημα οικειότητας, αλλά και ενδορφίνες που λειτουργούν ως φυσικά παυσίπονα.
• Τα παραπάνω βοηθούν όχι μόνο στη μείωση του ψυχικού πόνου, αλλά και στη γενική βελτίωση της διάθεσης και της ευεξίας.

Μετά από το κλάμα οι άνθρωποι συχνά νιώθουν ότι έχουν επανασυνδεθεί με τον εαυτό τους.

3. Ρυθμός αναπνοής και νευρικός τόνος

• Τη στιγμή του κλάματος η αναπνοή βαθαίνει και ενεργοποιείται αυθόρμητα το διαφραγματικό αναπνευστικό πρότυπο.
• Η εν λόγω λειτουργία θυμίζει τεχνικές αναπνοής που εφαρμόζονται σε διαλογιστικές πρακτικές.
• Αμέσως μετά, η αναπνοή σταθεροποιείται, ενώ μειώνεται η αρτηριακή πίεση και ο καρδιακός ρυθμός επιβραδύνεται.

Το κλάμα λειτουργεί ως αντανακλαστικός μηχανισμός αυτορρύθμισης, χωρίς πάντα να γίνεται συνειδητά.

Συναισθηματική εκφόρτιση: συνέπειες της καταπίεσης

1. Οι συσσωρευμένες, ανεξέφραστες συγκινήσεις

• Συναισθήματα που παραμένουν καταπιεσμένα εκδηλώνονται με σωματικά συμπτώματα, όπως ένταση, πόνο, διαταραχές ύπνου ή δυσκολίες στη λειτουργία του πεπτικού.
• Η προσπάθεια καταστολής των συναισθημάτων δημιουργεί ένα είδος συναισθηματικής “θωράκισης”, παρεμποδίζοντας τη φυσική ροή της ενέργειας στον οργανισμό.
• Το κλάμα καθίσταται οδό διαχείρισης της έντασης και απελευθέρωσης των μπλοκαρισμένων συναισθημάτων.

Το ανθρώπινο σώμα δεν διαθέτει μνήμη για τα συναισθήματα, αλλά συγκρατεί τις αισθητηριακές εμπειρίες.

2. Κοινωνικά στερεότυπα και ψυχολογικός αντίκτυπος

• Πολλοί μεγαλώνουν με προκαταλήψεις όπως ότι “είναι ντροπή να κλαίει κάποιος” ή ότι “οι δυνατοί άνθρωποι δεν εκφράζονται μέσω δακρύων”.
• Αυτού του είδους η εσωτερική απαγόρευση οδηγεί σε απομάκρυνση από τα ίδια τους τα συναισθήματα και εντείνει τις εσωτερικές συγκρούσεις.
• Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα φανερό στους άνδρες, καθώς οι κοινωνικές επιταγές τους αποθαρρύνουν να δείξουν ευαισθησία.

Το κλάμα αποτελεί ένδειξη συναισθηματικής επίγνωσης και όχι αδυναμίας.

3. Ο ρόλος των δακρύων στην ψυχοθεραπεία

• Στο πλαίσιο της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, το κλάμα θεωρείται απαραίτητο στάδιο που μαρτυρά ότι το άτομο πραγματεύεται βαθύτερα συναισθηματικά ζητήματα.
• Ορισμένες θεραπευτικές μέθοδοι ενθαρρύνουν ενεργά το άτομο να επιτρέψει στον εαυτό του να κλάψει συνειδητά, ως μέσο υπέρβασης ψυχοσυναισθηματικών τραυμάτων.
• Μετά από μια τέτοια έκφραση συχνά παρατηρείται όχι μόνο ψυχολογική, αλλά και σωματική ανακούφιση.

Τα δάκρυα λειτουργούν ως σύνδεσμος μεταξύ πνεύματος και σώματος.