Υπερακουσία: συμπτώματα, αιτίες, θεραπεία και πρόληψη

Η υπερακουσία αποτελεί μια σπάνια διαταραχή κατά την οποία οι καθημερινοί ήχοι γίνονται υπερβολικά έντονοι και δύσκολα ανεκτοί από το άτομο. Συχνά σχετίζεται με εμβοές, ενώ οι περισσότεροι ασθενείς παρουσιάζουν φυσιολογική ακοή. Η κατάσταση αυτή μπορεί να συνδέεται με δυσλειτουργία στους προστατευτικούς μηχανισμούς του αυτιού, βλάβη του ακουστικού νεύρου ή με προβλήματα στην κεντρική επεξεργασία των ηχητικών ερεθισμάτων. Πολλά άτομα με αυξημένη ευαισθησία στους ήχους αναφέρουν επίσης πόνο στο εσωτερικό του αυτιού ή αίσθηση πληρότητας. Παρακάτω παρουσιάζονται τέσσερις διακρίσεις:

• Υπερακουσία λόγω έντασης ήχου
• Υπερακουσία που προκαλεί δυσφορία
• Υπερακουσία που συνοδεύεται από πόνο
• Υπερακουσία με αντίδραση φόβου στην ευαισθησία

Άλλες μορφές υπερευαισθησίας σε ήχους περιλαμβάνουν το φαινόμενο της στρατολόγησης, την αυξημένη ευαισθησία σε συγκεκριμένες συχνότητες και τη μισοφωνία, η οποία χαρακτηρίζεται από έντονη δυσανεξία σε ορισμένους χαμηλής έντασης ήχους, συνοδευόμενη από συναισθηματική αντίδραση.

Αιτίες

Η υπερακουσία μπορεί να επηρεάσει άτομα κάθε ηλικίας και ενδέχεται να προσβάλλει το ένα ή και τα δύο αυτιά. Συνήθως δεν εμφανίζεται εκ γενετής, αλλά αναπτύσσεται βαθμιαία ή εκδηλώνεται ξαφνικά στη ζωή. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση υπερακουσίας περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

• Μακροχρόνια έκθεση σε δυνατούς ήχους που προκαλούν βλάβη στα όργανα της ακοής
• Ηπατική δυσλειτουργία
• Τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής που συχνά βοηθούν στην επίλυση της κατάστασης
• Νόσος του Lyme
• Πάρεση του προσωπικού νεύρου (πάρεση Bell)
• Νόσος Tay-Sachs
• Sύνδρομο Williams
• Μετατραυματική αγχώδης διαταραχή
• Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
• Iογενείς λοιμώξεις που επηρεάζουν το εσωτερικό αυτί ή το προσωπικό νεύρο
• Βλάβες στα αυτιά από τοξικές ουσίες ή φάρμακα
• Διαταραχή της κροταφογναθικής άρθρωσης
• Άνοιγμα αερόσακου σε τροχαίο ατύχημα
• Ημικρανία
• Νόσος του Μενιέρ
• Πολλαπλή σκλήρυνση

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερακουσία μπορεί να εμφανιστεί σε παιδιά με αυτισμό ή εγκεφαλική παράλυση, ενώ επίσης παρατηρείται και σε παιδιά με εγκεφαλικές βλάβες.

Διάγνωση

Όταν διαπιστώσετε ότι υπάρχει πρόβλημα αυξημένης ευαισθησίας στους ήχους, καλό είναι να απευθυνθείτε σε ωτορινολαρυγγολόγο. Ο ιατρός θα λάβει αναλυτικό ιστορικό, θα εξετάσει τα αυτιά σας λεπτομερώς και θα πραγματοποιήσει ακουολογικό έλεγχο για επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Αντιμετώπιση

• Η θεραπευτική προσέγγιση της υπερακουσίας εστιάζει στην αντιμετώπιση του υποκείμενου αιτίου. Παράδειγμα αποτελεί η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης B12 όταν διαπιστώνεται ανεπάρκεια, με αποτέλεσμα η συμπτωματολογία συνήθως να υποχωρεί μετά τη ρύθμισή της.
• Σε περιπτώσεις που η αιτία εντοπίζεται στον εγκέφαλο ή στον νωτιαίο μυελό, η θεραπεία προσαρμόζεται ανάλογα. Αντιεπιληπτικά σκευάσματα ενδείκνυνται για ασθενείς με επιληπτικές κρίσεις, ενώ σε άτομα με φόβο ή άγχος λόγω της πάθησης, μπορεί να χορηγούνται αγχολυτικά.
• Κατά τη διάρκεια επεισοδίου υπερακουσίας, βοηθά να ξαπλώσετε σε σκοτεινό δωμάτιο χωρίς ερεθίσματα. Η κατάσταση συνήθως βελτιώνεται πιο γρήγορα με αυτήν την τακτική. Παραμείνετε ήρεμοι, ακολουθήστε ασκήσεις βαθιάς αναπνοής και να θυμάστε ότι τα συμπτώματα υποχωρούν, συνήθως μέσα σε λίγες ώρες.
• Η φυσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ασθενείς με υπερακουσία.
• Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στη μείωση της αρνητικής αντίδρασης σε διάφορα ερεθίσματα.
• Συνιστάται η τήρηση μιας ισορροπημένης διατροφής με έμφαση στα αντιοξειδωτικά συστατικά για την προαγωγή της υγείας ασθενών με υπερακουσία.

Αν και η ακριβής αιτία της υπερευαισθησίας στους ήχους παραμένει ασαφής, το πρόβλημα συχνά συναντάται ως συνέπεια βλάβης της ακοής μετά από έντονη έκθεση σε θόρυβο. Για την προστασία από παρόμοιες διαταραχές, όπως η απώλεια ακοής και οι εμβοές, συνίσταται η λήψη συγκεκριμένων μέτρων. Αυτά περιλαμβάνουν:

• Περιορισμός της ακρόασης μουσικής σε χαμηλότερη ένταση και για μικρότερα χρονικά διαστήματα
• Χρήση προστατευτικών μέσων για τα αυτιά σε συναυλίες, εργασιακούς χώρους ή όπου απαιτείται
• Προσοχή στην παρατεταμένη έκθεση σε ήχους με ένταση πάνω από 85 ντεσιμπέλ, καθώς μπορεί να προκαλέσει βλάβες στην ακοή