Βακτηριακή κολπίτιδα (BV): Αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Η βακτηριακή κολπίτιδα είναι λοίμωξη του κόλπου που προκύπτει όταν διαταραχθεί η ισορροπία των βακτηρίων. Σε έναν υγιή κόλπο υπάρχουν φυσιολογικά διάφορα είδη βακτηρίων, τα οποία συνήθως συνυπάρχουν σε ισορροπία. Κάποιες φορές, όμως, ορισμένα επιβλαβή βακτήρια πολλαπλασιάζονται υπερβολικά και υπερισχύουν των ωφέλιμων. Αυτή η μεταβολή της ισορροπίας οδηγεί σε βακτηριακή κολπίτιδα.

Η βακτηριακή κολπίτιδα μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστη οσμή στις κολπικές εκκρίσεις, που συχνά περιγράφεται ως μυρωδιά ψαριού. Σε ορισμένα άτομα εμφανίζεται ερεθισμός στον κόλπο, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν καθόλου συμπτώματα.

Πόσο συχνά εμφανίζεται η βακτηριακή κολπίτιδα;

Πρόκειται για τη συχνότερη κολπική λοίμωξη σε γυναίκες ηλικίας 15 έως 44 ετών. Υπολογίζεται ότι περίπου το 35% των ατόμων που έχουν κόλπο θα την εμφανίσουν τουλάχιστον μία φορά. Ο κίνδυνος είναι αυξημένος στις μαύρες γυναίκες.

Ποιοι μπορούν να εμφανίσουν βακτηριακή κολπίτιδα;

Βακτηριακή κολπίτιδα μπορεί να παρουσιαστεί σε οποιοδήποτε άτομο με κόλπο. Εντοπίζεται συχνότερα σε όσους είναι σεξουαλικά ενεργοί και σπανιότερα σε άτομα που δεν έχουν ποτέ έρθει σε σεξουαλική επαφή. Σε κάποιες περιπτώσεις, η υπερανάπτυξη βακτηρίων μπορεί να συμβεί και χωρίς να σχετίζεται με τον τρόπο ζωής.

Μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης βακτηριακής κολπίτιδας έχουν όσοι:

• Είναι έγκυες.
• Δεν χρησιμοποιούν προφυλακτικά ή προστατευτικές μεμβράνες.
• Χρησιμοποιούν ενδομήτριο σπείραμα.
• Έχουν περισσότερους από έναν σεξουαλικούς συντρόφους.
• Ξεκίνησαν πρόσφατα σχέση με νέο σύντροφο.
• Κάνουν κολπικές πλύσεις.
• Λαμβάνουν αντιβιοτικά.

Συμπτώματα της βακτηριακής κολπίτιδας

Οι περισσότεροι άνθρωποι (έως και 84%) δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα βακτηριακής κολπίτιδας. Όταν υπάρχουν εκδηλώσεις, μπορεί να περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

• Κολπικές εκκρίσεις με γκριζωπό, λευκωπό ή πρασινωπό χρώμα.
• Έντονη δυσάρεστη οσμή που θυμίζει ψάρι, ιδιαίτερα μετά από σεξουαλική επαφή.
• Κνησμό ή ερεθισμό στον κόλπο.
• Αίσθημα καύσου κατά την ούρηση.

Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με εκείνα άλλων κολπικών λοιμώξεων, είναι σημαντικό να αξιολογηθούν από γιατρό ώστε να τεθεί η σωστή διάγνωση.

Πώς προκαλείται η βακτηριακή κολπίτιδα;

Ο κόλπος φιλοξενεί πολλά διαφορετικά βακτήρια που συγκροτούν τη φυσιολογική μικροχλωρίδα. Η βακτηριακή κολπίτιδα εμφανίζεται όταν τα επιβλαβή βακτήρια (αναερόβια) αυξάνονται γρηγορότερα από τα ωφέλιμα (λακτοβάκιλλοι). Όταν ένα είδος βακτηρίων υπερισχύσει υπερβολικά, διαταράσσεται η ισορροπία.

Οι ερευνητές έχουν δείξει ότι οτιδήποτε μεταβάλλει τη φυσική χημεία του κόλπου μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία των βακτηρίων. Για αυτό τον λόγο, ορισμένες πρακτικές, όπως οι κολπικές πλύσεις ή η σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη, ενδέχεται να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης βακτηριακής κολπίτιδας.

Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η βακτηριακή κολπίτιδα δεν προκαλείται από:

• Μπάνιο σε μπανιέρα ή κολύμπι σε πισίνα.
• Χρήση της τουαλέτας.
• Επαφή με επιφάνειες που άγγιξε προηγουμένως άτομο με τη λοίμωξη.

Είναι μεταδοτική η βακτηριακή κολπίτιδα;

Η λοίμωξη δεν μεταδίδεται άμεσα από άνθρωπο σε άνθρωπο, όμως ορισμένες μορφές σεξουαλικής δραστηριότητας μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα να εμφανιστεί.

Θεωρείται η βακτηριακή κολπίτιδα σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη;

Η βακτηριακή κολπίτιδα δεν κατατάσσεται στις σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, ωστόσο συνδέεται στενά με τη σεξουαλική δραστηριότητα. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η σεξουαλική επαφή μπορεί να επηρεάσει τη φυσιολογική κολπική μικροχλωρίδα, επιτρέποντας στα βακτήρια να πολλαπλασιαστούν υπερβολικά.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη βακτηριακή κολπίτιδα και τη μυκητίαση;

Και οι δύο καταστάσεις μπορεί να αυξήσουν τις κολπικές εκκρίσεις, όμως συνήθως ξεχωρίζουν με βάση τα εξής:

• Εκκρίσεις. Στη βακτηριακή κολπίτιδα κυριαρχεί η έντονη οσμή που θυμίζει ψάρι. Στη μυκητίαση, οι εκκρίσεις συνήθως δεν έχουν έντονη μυρωδιά, αλλά συχνά μοιάζουν σε υφή με «κοκκώδη»/σαν τυρί κότατζ.
• Ερεθισμός. Η βακτηριακή κολπίτιδα συνήθως δεν προκαλεί έντονο κνησμό, ενώ στη μυκητίαση είναι συχνός ο ερεθισμός και το τσούξιμο.
• Αντιμετώπιση. Η μυκητίαση συχνά αντιμετωπίζεται με φάρμακα που διατίθενται χωρίς συνταγή, ενώ η βακτηριακή κολπίτιδα χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή που θα καθορίσει γιατρός.

Πώς θα καταλάβετε αν έχετε βακτηριακή κολπίτιδα;

Μόνο γιατρός μπορεί να επιβεβαιώσει με ακρίβεια τη βακτηριακή κολπίτιδα. Αν παρατηρείτε ενδείξεις που τη θυμίζουν, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε ειδικό. Κατά την επίσκεψη, ο γιατρός θα σας ρωτήσει για προηγούμενες κολπικές λοιμώξεις ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Επίσης, μπορεί να γίνουν οι παρακάτω έλεγχοι.

Ιατρική εξέταση

• Εξέταση πυέλου. Ο γιατρός, φορώντας γάντια, θα εξετάσει τον κόλπο για σημάδια λοίμωξης, όπως αυξημένες εκκρίσεις ή χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή.
• Λήψη δείγματος κολπικών εκκρίσεων. Με τη βοήθεια κολποδιαστολέα, μπορεί να ληφθεί δείγμα με στυλεό και να σταλεί σε εργαστήριο για αξιολόγηση της βακτηριακής σύστασης.

Επιπλέον εξετάσεις

Για τη διάγνωση της βακτηριακής κολπίτιδας μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες δοκιμές:

• Μικροσκοπική εξέταση. Οι κολπικές εκκρίσεις τοποθετούνται σε αντικειμενοφόρο πλάκα και εξετάζονται στο μικροσκόπιο.
• Δοκιμή οσμής. Ο γιατρός ελέγχει αν υπάρχει έντονη οσμή που θυμίζει ψάρι.
• Έλεγχος κολπικού pH. Αν οι εκκρίσεις είναι λιγότερο όξινες από το φυσιολογικό, αυτό μπορεί να υποδηλώνει βακτηριακή κολπίτιδα.

Πώς αντιμετωπίζεται η βακτηριακή κολπίτιδα;

Ο γιατρός θα χορηγήσει αντιβιοτικά, πιο συχνά μετρονιδαζόλη ή κλινδαμυκίνη. Τα φάρμακα αυτά μπορεί να δοθούν ως κολπικό τζελ ή κρέμα που εφαρμόζεται εντός του κόλπου ή ως δισκία από το στόμα.

Είναι απαραίτητο να ολοκληρωθεί όλη η αντιβιοτική αγωγή, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν νωρίτερα. Διαφορετικά, υπάρχει πιθανότητα υποτροπής.

Μπορεί να περάσει μόνη της η βακτηριακή κολπίτιδα;

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υποχωρήσει χωρίς θεραπεία. Ωστόσο, όταν υπάρχουν συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, επειδή μια μη θεραπευμένη λοίμωξη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις και να σχετίζεται με επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.

Υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης στο σπίτι;

Προς το παρόν δεν υπάρχουν φάρμακα χωρίς συνταγή για τη θεραπεία της βακτηριακής κολπίτιδας. Η χρήση κολπικών πλύσεων ή αντιμυκητιασικών σκευασμάτων μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση. Η σωστή προσέγγιση είναι η συμβουλή γιατρού και η κατάλληλη αγωγή.

Πόσο διαρκεί η βακτηριακή κολπίτιδα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, μία αντιβιοτική αγωγή διάρκειας έως επτά ημερών αρκεί για να υποχωρήσει πλήρως η λοίμωξη. Παρ’ όλα αυτά, περίπου 10% έως 15% των ατόμων μπορεί να χρειαστούν επαναληπτική θεραπεία.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης βακτηριακής κολπίτιδας

Αν και δεν υπάρχει τρόπος να προληφθεί απόλυτα, ορισμένες πρακτικές μπορούν να περιορίσουν την πιθανότητα εμφάνισης:

• Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις. Διαταράσσουν τη φυσική ισορροπία των βακτηρίων. Προτιμήστε ήπια υγιεινή της ευαίσθητης περιοχής χωρίς επιθετικά προϊόντα.
• Αποφύγετε επαφή του κόλπου με αντικείμενα που ήρθαν σε επαφή με τον πρωκτό. Για παράδειγμα, χαρτί υγείας ή σεξουαλικά βοηθήματα μπορεί να μεταφέρουν βακτήρια από τον πρωκτό προς τον κόλπο. Τα βοηθήματα πρέπει να πλένονται σχολαστικά μετά από κάθε χρήση.
• Περιορίστε τον αριθμό των σεξουαλικών συντρόφων. Έρευνες δείχνουν ότι όσοι έχουν περισσότερους από έναν σύντροφο εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο.
• Χρησιμοποιείτε προφυλακτικά ή προστατευτικές μεμβράνες. Παρότι δεν πρόκειται για σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, φαίνεται να σχετίζεται με τη σεξουαλική δραστηριότητα.
• Φορέστε βαμβακερά εσώρουχα. Τα βακτήρια ευνοούνται σε υγρό περιβάλλον, ενώ το βαμβάκι βοηθά στην απορρόφηση της υγρασίας και στη διατήρηση πιο στεγνών συνθηκών.

Μπορεί να εμφανιστεί βακτηριακή κολπίτιδα πάνω από μία φορά;

Ναι. Έως και το 80% των ατόμων θα εμφανίσουν υποτροπή της βακτηριακής κολπίτιδας κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές της βακτηριακής κολπίτιδας;

Η βακτηριακή κολπίτιδα συνήθως δεν οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές, όμως όταν δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να συνδεθεί με:

• Επιπλοκές στην εγκυμοσύνη. Αν εμφανιστεί κατά την κύηση, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού.
• Αυξημένο κίνδυνο για σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις. Μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα μόλυνσης από χλαμύδια ή γονόρροια. Αν ένα άτομο έχει HIV και ταυτόχρονα βακτηριακή κολπίτιδα, αυξάνεται ο κίνδυνος μετάδοσης του HIV στον σύντροφο.
• Φλεγμονώδη νόσο της πυέλου. Χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε λοίμωξη των αναπαραγωγικών οργάνων, κάτι που μπορεί να δυσκολέψει τη σύλληψη.

Χρειάζεται θεραπεία η βακτηριακή κολπίτιδα στην εγκυμοσύνη;

Ναι. Αν διαγνωστεί βακτηριακή κολπίτιδα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει αντιβιοτικά που θεωρούνται ασφαλή στην εγκυμοσύνη. Η θεραπεία είναι απαραίτητη ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα, γιατί η μη αντιμετωπισμένη λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές όπως πρόωρος τοκετός ή γέννηση νεογνού με χαμηλό βάρος.

Πότε πρέπει να ενημερώσετε τον σύντροφό σας;

Οι άνδρες δεν χρειάζονται θεραπεία για βακτηριακή κολπίτιδα, επειδή δεν την εμφανίζουν. Ωστόσο, αν έχετε γυναίκα σύντροφο, είναι πιθανό να υπάρχει και σε εκείνη λοίμωξη, οπότε είναι σημαντικό να την ενημερώσετε ώστε να εξεταστεί και, αν χρειάζεται, να λάβει θεραπεία.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό;

Ζητήστε ιατρική συμβουλή αν παρατηρήσετε:

• Αλλαγές στο χρώμα ή στην υφή των κολπικών εκκρίσεων.
• Δυσάρεστη οσμή στις κολπικές εκκρίσεις.
• Κνησμό, κάψιμο, πρήξιμο ή πόνο στον κόλπο.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορούν οι άνδρες να εμφανίσουν βακτηριακή κολπίτιδα;

Όχι, όμως μπορούν να μεταφέρουν βακτήρια που σχετίζονται με αυτή τη λοίμωξη. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνδρας μπορεί να μεταφέρει βακτήρια από μία σύντροφο σε άλλη.

Μπορεί μια γυναίκα να μεταδώσει βακτηριακή κολπίτιδα σε άλλη γυναίκα;

Ναι. Αν μία σύντροφος έχει βακτηριακή κολπίτιδα, μπορούν να ληφθούν ορισμένα μέτρα προστασίας:

• Χρήση προφυλακτικών στα σεξουαλικά βοηθήματα. Η κάλυψη πρέπει να αλλάζει μετά από κάθε χρήση.
• Χρήση προστατευτικών μεμβρανών στο στοματικό σεξ.

Εμφανίζουν οι έγκυες συχνότερα βακτηριακή κολπίτιδα;

Ναι. Περίπου το 25% των εγκύων θα εμφανίσει βακτηριακή κολπίτιδα, κάτι που αποδίδεται στις ορμονικές αλλαγές της εγκυμοσύνης.

Η βακτηριακή κολπίτιδα δεν θεωρείται επικίνδυνη λοίμωξη, όμως μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα για άλλα προβλήματα υγείας. Αν παρατηρήσετε ασυνήθιστες αλλαγές στις κολπικές εκκρίσεις, είναι σημαντικό να μην καθυστερήσετε την επικοινωνία με γιατρό, καθώς η βακτηριακή κολπίτιδα αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με αντιβιοτικά.