Γονόρροια: Αίτια, συμπτώματα, θεραπεία και πρόληψη

Η γονόρροια είναι μια συχνή σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη που προκαλείται από το βακτήριο Neisseria gonorrhoeae. Ορισμένες φορές αναφέρεται και ως τριπεριά ή σταγονόρροια. Μπορεί να προσβάλει σεξουαλικά ενεργά άτομα κάθε ηλικίας και να μεταδοθεί στους συντρόφους τους. Επιπλέον, υπάρχει πιθανότητα μετάδοσης στο νεογνό κατά τον τοκετό.

Η γονόρροια μεταδίδεται μέσω των γεννητικών υγρών, όπως οι κολπικές εκκρίσεις και το σπέρμα. Η μετάδοση μπορεί να συμβεί σε κολπική, πρωκτική ή στοματική επαφή, καθώς και με κοινή χρήση sex toys με άτομο που έχει τη λοίμωξη.

Συχνά δεν εμφανίζονται συμπτώματα, με αποτέλεσμα πολλοί να μην γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί. Αυτό διευκολύνει τη διασπορά μεταξύ συντρόφων. Ο τακτικός έλεγχος και η χρήση προφυλακτικών ή προστατευτικών μεμβρανών κατά τη σεξουαλική επαφή μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα μόλυνσης.

Αν υποψιάζεστε ότι μπορεί να έχετε γονόρροια, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό. Χωρίς θεραπεία, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα υγείας με μακροχρόνιες συνέπειες. Ο γιατρός θα χορηγήσει αντιβιοτικά για την εξάλειψη του βακτηρίου από τον οργανισμό.

Η γονόρροια είναι η δεύτερη πιο συχνή βακτηριακή σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη μετά τα χλαμύδια. Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου ένα εκατομμύριο νέα περιστατικά, με περίπου τα μισά να αφορούν άτομα ηλικίας 15-24 ετών.

Συμπτώματα γονόρροιας

Η γονόρροια συχνά δεν προκαλεί ενδείξεις, ιδιαίτερα σε άτομα με γυναικεία ανατομία. Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, διαφέρουν ανάλογα με τη σεξουαλική ανατομία.

Μπορεί να παρουσιαστούν ασυνήθιστες εκκρίσεις και πόνος ή αίσθημα καύσου κατά την ούρηση.

Συμπτώματα γονόρροιας στις γυναίκες

Έως και το 50% δεν εμφανίζει συμπτώματα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε άθελη μετάδοση στους σεξουαλικούς συντρόφους. Για τον λόγο αυτό, ο τακτικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν είστε σεξουαλικά ενεργή ή αν θεωρείτε πιθανή την επαφή με άτομο που έχει μολυνθεί.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Μη συνηθισμένες κολπικές εκκρίσεις (λευκές ή κιτρινωπές).
• Πόνο στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή στην περιοχή της λεκάνης.
• Πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία).
• Πόνο ή κάψιμο κατά την ούρηση (δυσουρία).
• Αιμορραγία μεταξύ περιόδων.

Συμπτώματα γονόρροιας στους άνδρες

Στους άνδρες τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνότερα, όμως δεν εκδηλώνονται πάντα άμεσα και σε ορισμένες περιπτώσεις γίνονται αισθητά μετά από μερικές εβδομάδες. Έτσι, η μετάδοση μπορεί να συμβεί πριν παρουσιαστούν ενοχλήσεις.

Πιθανά συμπτώματα:

• Λευκές, κίτρινες ή πράσινες εκκρίσεις από το πέος.
• Πόνος ή έντονο κάψιμο κατά την ούρηση.
• Πόνος και πρήξιμο στους όρχεις.

Συμπτώματα γονόρροιας και στα δύο φύλα

Η λοίμωξη δεν περιορίζεται στα γεννητικά όργανα και μπορεί να εντοπιστεί και στον λαιμό (μετά από στοματικό σεξ) ή στο ορθό (μετά από πρωκτικό σεξ). Αυτές οι εντοπίσεις είναι λιγότερο συχνές σε σχέση με τη γονόρροια των γεννητικών οργάνων, αλλά μπορεί να δώσουν συμπτώματα.

• Στον λαιμό: κνησμός, τσούξιμο, πόνος στον λαιμό, δυσκολία στην κατάποση.
• Στον πρωκτό: κνησμός, εκκρίσεις, πόνος κατά την κένωση.

Σε πόσο χρόνο εμφανίζονται τα συμπτώματα της γονόρροιας;

Τα συμπτώματα μπορεί να μην παρουσιαστούν για αρκετές εβδομάδες μετά τη μόλυνση, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να μην αναγνωρίσει άμεσα το βακτήριο ως απειλή. Κατά μέσο όρο, οι ενοχλήσεις εμφανίζονται μέσα σε δύο εβδομάδες (14 ημέρες).

Τι προκαλεί τη γονόρροια;

Η γονόρροια εμφανίζεται όταν το βακτήριο Neisseria gonorrhoeae εισέλθει στον οργανισμό μέσω γεννητικών υγρών, όπως το σπέρμα ή οι κολπικές εκκρίσεις, συνήθως σε σεξ χωρίς προστασία. Η είσοδος μπορεί να γίνει από το πέος, τον κόλπο, το στόμα ή τον πρωκτό. Δεν απαιτείται εκσπερμάτιση για να μεταδοθεί το βακτήριο.

Η μετάδοση μπορεί να γίνει και μέσω sex toys, όταν δεν έχουν καθαριστεί ή δεν χρησιμοποιείται νέο προφυλακτικό σε αυτά.

Αν έρθετε σε σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει γονόρροια, μπορείτε να μολυνθείτε ανεξάρτητα από το φύλο σας. Η μετάδοση είναι δυνατή με κολπικό, πρωκτικό ή στοματικό σεξ, αλλά και με στενή επαφή των γεννητικών οργάνων ακόμη και χωρίς διείσδυση.

Στις γυναίκες η λοίμωξη εντοπίζεται συχνότερα στον τράχηλο της μήτρας, ενώ στους άνδρες συνήθως προσβάλλει την ουρήθρα, δηλαδή τον σωλήνα από όπου αποβάλλονται τα ούρα.

Τι δεν προκαλεί γονόρροια;

Η γονόρροια είναι μεταδοτική και διασπείρεται εύκολα μέσω σεξουαλικής επαφής. Παρ’ όλα αυτά, δεν συνεπάγεται κίνδυνο κάθε μορφή κοντινής επαφής ή ανταλλαγής υγρών. Η γονόρροια δεν μεταδίδεται μέσω:

• Φιλιών, αγκαλιών ή πιασίματος χεριών.
• Κοινής χρήσης φαγητού, ποτών ή μαχαιροπίρουνων.
• Χρήσης της τουαλέτας μετά από άτομο με τη λοίμωξη.
• Σταγονιδίων στον αέρα, όταν κάποιος βήχει ή φτερνίζεται.

Τι αυξάνει τον κίνδυνο για γονόρροια;

Μεγαλύτερη πιθανότητα μόλυνσης έχουν άτομα που:

• Είναι κάτω των 25 ετών.
• Έχουν ιστορικό άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.
• Δεν χρησιμοποιούν προφυλακτικά ή προστατευτικές μεμβράνες σε κάθε επαφή.
• Έχουν έναν ή περισσότερους συντρόφους που δεν έχουν εξεταστεί πρόσφατα για γονόρροια.
• Είναι άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες.

Τι μπορεί να συμβεί αν η γονόρροια δεν αντιμετωπιστεί;

Η γονόρροια χωρίς θεραπεία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Αν η λοίμωξη διασπαρεί σε όλο το σώμα, ενδέχεται να εμφανιστούν επώδυνοι και πρησμένοι αρθρώσεις, φλεγμονή στο ήπαρ, βλάβες στις καρδιακές βαλβίδες και βλάβες στον εγκέφαλο.

Επιπλοκές στις γυναίκες

Στις γυναίκες, η μη θεραπευμένη γονόρροια μπορεί:

• Να επεκταθεί σε άλλα όργανα του αναπαραγωγικού συστήματος, όπως η μήτρα και οι σάλπιγγες, προκαλώντας φλεγμονώδη νόσο της πυέλου (PID), η οποία μπορεί να οδηγήσει σε υπογονιμότητα και εξωμήτρια κύηση.
• Να προκαλέσει λοιμώξεις στα μάτια των νεογνών, που μπορεί να καταλήξουν σε τύφλωση, αν η επίτοκος δεν λάβει θεραπεία.

Επιπλοκές στους άνδρες

Στους άνδρες, η μη θεραπευμένη γονόρροια μπορεί να οδηγήσει σε:

• Υπογονιμότητα.
• Ουλές στην ουρήθρα.
• Φλεγμονή και πόνο στους όρχεις.
• Πόνο και φλεγμονή στον προστάτη.

Πώς γίνεται η διάγνωση της γονόρροιας;

Μόνο ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να επιβεβαιώσει με ακρίβεια αν πρόκειται για γονόρροια. Αρχικά θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματα και το σεξουαλικό ιστορικό. Στη συνέχεια λαμβάνεται δείγμα ούρων ή σωματικού υγρού, ώστε να ελεγχθεί η παρουσία του βακτηρίου που προκαλεί τη λοίμωξη.

Ο γιατρός μπορεί να προτείνει τις παρακάτω εξετάσεις:

• Λήψη δείγματος από τον τράχηλο κατά τη γυναικολογική εξέταση.
• Λήψη δείγματος ούρων.
• Λήψη δείγματος με στυλεό από τον λαιμό ή το ορθό.
• Λήψη δείγματος υγρού από το πέος.

Η επιλογή της κατάλληλης εξέτασης γίνεται με βάση την περίπτωσή σας και το είδος δείγματος που χρειάζεται. Είναι πιθανό να γίνει και έλεγχος για χλαμύδια, καθώς οι δύο λοιμώξεις συχνά συνυπάρχουν.

Πώς αντιμετωπίζεται η γονόρροια;

Για τη θεραπεία της γονόρροιας απαιτούνται αντιβιοτικά. Θεραπεία πρέπει να λάβουν και ο/οι σύντροφός/οι σας.

Συνήθως χορηγείται μία ένεση κεφτριαξόνης. Η δοσολογία καθορίζεται ανάλογα με το σωματικό βάρος.

Αν υπάρχει αλλεργία στην κεφτριαξόνη, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει ένεση γενταμικίνης σε συνδυασμό με αζιθρομυκίνη, η οποία λαμβάνεται από το στόμα.

Αν διαπιστωθεί ταυτόχρονα λοίμωξη από χλαμύδια, μπορεί να δοθούν επιπλέον φάρμακα, όπως δοξυκυκλίνη. Είναι απαραίτητο να ακολουθείτε με ακρίβεια τις οδηγίες λήψης που σας δίνει ο γιατρός.

Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να πετύχει η θεραπεία;

Η θεραπεία μπορεί:

• Να απομακρύνει τη λοίμωξη από τον οργανισμό.

Η θεραπεία δεν μπορεί:

• Να αναιρέσει βλάβες που έχουν ήδη προκληθεί στον οργανισμό.
• Να σας προστατεύσει από μελλοντική μόλυνση με γονόρροια.

Για να μειωθεί ο κίνδυνος επαναμόλυνσης, είναι σημαντικό να τηρούνται μέτρα πρόληψης και μετά τη θεραπεία.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη υποχωρεί μέσα σε 7-14 ημέρες μετά τη λήψη αντιβιοτικών. Κάποιοι γιατροί προτείνουν επαναληπτικό τεστ, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι η λοίμωξη έχει απομακρυνθεί πλήρως.

Για τις πρώτες 7 ημέρες της θεραπείας θα πρέπει να αποφεύγονται οι σεξουαλικές επαφές, ώστε να μη μεταδοθεί η λοίμωξη σε άλλους.

Μπορεί η γονόρροια να θεραπευτεί πλήρως;

Ναι. Με έγκαιρη θεραπεία, η γονόρροια μπορεί να ιαθεί πλήρως. Είναι κρίσιμο να ολοκληρώσετε όλα τα φάρμακα που σας έχουν συνταγογραφηθεί, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν και αισθανθείτε καλύτερα. Επίσης, δεν πρέπει να χρησιμοποιείτε φάρμακα άλλων ατόμων για την αντιμετώπιση λοίμωξης.

Παρότι σήμερα είναι θεραπεύσιμη, οι βακτηριακές αντοχές στα αντιβιοτικά αυξάνονται. Ορισμένα ανθεκτικά στελέχη αναφέρονται ως σούπερ γονόρροια.

Για να παραμείνει αντιμετωπίσιμη, χρειάζεται να παίρνετε τα φάρμακα όπως ακριβώς έχει ορίσει ο γιατρός και να εφαρμόζετε πρακτικές πρόληψης για να αποφεύγετε τη μόλυνση.

Πώς μπορώ να προστατευτώ από τη γονόρροια;

Ο μόνος τρόπος απόλυτης αποφυγής της γονόρροιας είναι η αποχή από τη σεξουαλική δραστηριότητα. Για τους περισσότερους, πιο ρεαλιστικός στόχος είναι η μείωση του κινδύνου μόλυνσης και μετάδοσης.

Για να περιορίσετε τον κίνδυνο, είναι σημαντικό να:

• Χρησιμοποιείτε πάντα προφυλακτικά ή προστατευτικές μεμβράνες κατά τη σεξουαλική επαφή.
• Αποφεύγετε τη σεξουαλική επαφή με άτομο που έχει ενεργή λοίμωξη.
• Μην έρχεστε σε επαφή με άτομο που παρουσιάζει συμπτώματα γονόρροιας.
• Περιορίζετε τον αριθμό των σεξουαλικών συντρόφων και να συζητάτε ανοιχτά για τη σεξουαλική υγεία.
• Εξετάζεστε τακτικά για γονόρροια και να ενθαρρύνετε τους συντρόφους σας να κάνουν επίσης έλεγχο.

Παρότι δεν υπάρχει τέλειο μέτρο προστασίας, τα πρόσθετα προληπτικά βήματα μπορούν να μειώσουν σημαντικά την πιθανότητα μόλυνσης.

Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται έλεγχος για γονόρροια;

Οι αρμόδιοι φορείς υγείας προτείνουν να κάνουν τεστ γονόρροιας μία φορά τον χρόνο όλα τα σεξουαλικά ενεργά άτομα γυναικείου φύλου έως 25 ετών.

Ανεξάρτητα από το φύλο, ένας ετήσιος έλεγχος είναι κάτι που αξίζει να εξεταστεί αν ανήκετε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου. Η ανάγκη αυτή σχετίζεται με την ηλικία και τη σεξουαλική δραστηριότητα. Όσοι βρίσκονται σε μακροχρόνια σχέση με έναν μόνο σύντροφο μπορεί να χρειάζονται έλεγχο πιο αραιά.

Συζητήστε με τον γιατρό σας για το κατάλληλο πρόγραμμα εξετάσεων, με βάση τον προσωπικό σας κίνδυνο.