Χρήση, οφέλη και δοσολογία του αφρικανικού μάνγκο

Ο αφρικανικός μάνγκο, γνωστός επιστημονικά ως Irvingia gabonensis και αποκαλούμενος επίσης άγριος ή θάμνων μάνγκο, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια ως φυσικό συμπλήρωμα διατροφής και ως συστατικό σε διάφορα προϊόντα. Οι διατροφικές του ιδιότητες και η μακρόχρονη χρήση του στην παραδοσιακή ιατρική των λαών της Αφρικής συμβάλλουν στην αναγνώρισή του όχι μόνο για τη γεύση, αλλά και για τα πιθανά οφέλη που παρέχει στην υγεία.

Μορφολογικά χαρακτηριστικά και συνθήκες καλλιέργειας

Το δέντρο του αφρικανικού μάνγκο φύεται σε υγρά τροπικά δάση και φυτείες στη Δυτική και Κεντρική Αφρική. Το ύψος του κυμαίνεται από 10 έως 40 μέτρα και διαθέτει δυνατό, εκτεταμένο φύλλωμα με πυκνά, γυαλιστερά, ελλειπτικά φύλλα. Τα άνθη έχουν κίτρινο ή λευκό χρώμα, ανθίζουν κατά τη διάρκεια Φεβρουαρίου και Μαρτίου, ενώ οι καρποί αναπτύσσονται την περίοδο των βροχών, από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο. Ο καρπός είναι σφαιρικός, όταν ωριμάσει γίνεται πράσινος εξωτερικά και έχει πορτοκαλί, ζουμερή, γλυκόξινη σάρκα με γεύση που θυμίζει τερεβινθέλαιο. Οι σπόροι θεωρούνται ιδιαίτερα αξιόλογοι λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε λιπαρά.

Παραδοσιακές χρήσεις

Στις τοπικές αφρικανικές κοινότητες, όλα τα μέρη του φυτού αξιοποιούνται με διάφορους τρόπους: φλοιός, ρίζες, φύλλα και σπόροι βρίσκουν εφαρμογή στην παραδοσιακή ιατρική. Το αφέψημα ή μίγμα φλοιού με φοινικέλαιο χρησιμοποιούνταν σε διαταραχές του πεπτικού συστήματος ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, για περιορισμό της διάρκειας θηλασμού. Ο τριμμένος φλοιός χρησιμοποιήθηκε στην αντιμετώπιση πονόλαιμου, προβλημάτων στα ούλα, δερματικών ερεθισμών και πληγών, ενώ οι αποξηραμένοι και αλεσμένοι σπόροι προστίθενται στα τρόφιμα είτε ως πηκτικός παράγοντας είτε ως πηγή λιπαρών. Σε μερικές περιοχές ο φρέσκος φλοιός εφαρμόζεται για την εξουδετέρωση δηλητηρίων και τα φύλλα χρησιμοποιήθηκαν ως ζωοτροφή.

Εκτός από τη φαρμακευτική χρήση, το λίπος των σπόρων αξιοποιείται ως υποκατάστατο μαργαρίνης ή άλλων λιπαρών, ενώ οι αποξηραμένοι σπόροι εντάσσονται στην παρασκευή «dika» ψωμιού και ως πηκτικό σε σάλτσες και μαγειρευτά. Η υγρή σάρκα του καρπού είναι κατάλληλη για παρασκευή μαρμελάδας και χυμών, και οι ζυμωμένοι χυμοί μπορούν να μετατραπούν σε κρασί.

Διατροφική σύσταση και κύρια θρεπτικά συστατικά

Οι σπόροι του αφρικανικού μάνγκο περιέχουν υψηλά ποσοστά λιπαρών (περίπου 66%), μικρότερα ποσά πρωτεΐνης, άφθονες φυτικές ίνες και υδατάνθρακες. Στους σπόρους υπάρχουν μέταλλα όπως ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, νάτριο, φώσφορος και σίδηρος, ενώ η σάρκα του φρούτου είναι ιδιαίτερα πλούσια σε ασβέστιο (περίπου 262 mg ανά 100 γραμμάρια) και βιταμίνη C. Η χημική σύνθεση συμπληρώνεται από αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως ελαγικά οξέα, ελλαζιτανίνες και φλαβονόλες. Στο έλαιο των σπόρων κυριαρχούν μυριστικό, λαυρικό και παλμιτικό οξύ.

Επιστημονικά τεκμηριωμένες ιδιότητες

Δράση σε διαβήτη και παχυσαρκία

Μελέτες σε ζώα και ανθρώπους δείχνουν ότι το εκχύλισμα από σπόρους αφρικανικού μάνγκο μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, στη μείωση της LDL χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων, ενώ ενδέχεται να συμβάλλει και στη διαχείριση του βάρους. Αυτές οι ιδιότητες συσχετίζονται με επιρροή στη δράση ενζύμων, στη συγκέντρωση ορμονών όπως η αδιπονεκτίνη και η λεπτίνη, στον μεταβολισμό των λιπών και στην ευαισθησία στην ινσουλίνη.

Αντιοξειδωτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες

Έρευνες καταδεικνύουν ότι τα εκχυλίσματα σπόρων και φύλλων του αφρικανικού μάνγκο παρουσιάζουν έντονη αντιοξειδωτική δράση και ενδέχεται να προστατεύουν τα κύτταρα απέναντι σε βλάβες που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες. Επίσης, ορισμένες ουσίες του φυτού εμποδίζουν την ανάπτυξη βακτηρίων και μυκήτων.

Αναλγητική δράση

Πειράματα σε ζώα έδειξαν ότι εκχυλίσματα από το φλοιό του αφρικανικού μάνγκο μπορούν να περιορίσουν την αίσθηση πόνου.

Επιδράσεις στο πεπτικό σύστημα

Σε δοκιμές με ζώα, τα εκχυλίσματα του φυτού μείωσαν την πιθανότητα εμφάνισης γαστρικών ελκών και παρουσίασαν προστατευτική δράση έναντι της διάρροιας.

Τρόποι χρήσης και δοσολογία

Σε κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιηθεί πρότυπα δοσολογίας όπως 150 mg εκχυλίσματος σπόρων αφρικανικού μάνγκο μισή ώρα πριν από το μεσημεριανό και το βραδινό, ή μεγαλύτερες ποσότητες που φτάνουν τα 1050 mg τρεις φορές ημερησίως πριν το φαγητό συνοδεία ενός ποτηριού νερού. Το συμπλήρωμα διατίθεται σε μορφή σκόνης, κάψουλας ή διαλύματος, με πιο συχνή δόση τα 150 mg δύο φορές την ημέρα με το φαγητό.

Πότε αντενδείκνυται η χρήση

Η χρήση προϊόντων αφρικανικού μάνγκο αποφεύγεται από άτομα με ευαισθησία ή αλλεργική αντίδραση στα συστατικά του φυτού. Κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης ή θηλασμού δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για την ασφάλεια του.

Αλληλεπιδράσεις με άλλα σκευάσματα

Οι αναφορές για σημαντικές αλληλεπιδράσεις με φάρμακα είναι περιορισμένες. Ωστόσο, επειδή το εκχύλισμα μάνγκο μπορεί να μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης αίματος, είναι πιθανό να ενισχύσει τη δράση αντιδιαβητικών φαρμάκων που προκαλούν υπογλυκαιμία.

Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες

Τα περισσότερα ερευνητικά δεδομένα προέρχονται από μελέτες με μικρό αριθμό συμμετεχόντων, γι’ αυτό οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν έχουν αξιολογηθεί πλήρως. Τα συχνότερα αναφερόμενα συμπτώματα είναι ήπιος πονοκέφαλος, ξηροστομία, φούσκωμα, διαταραχές ύπνου και ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά του κρυολογήματος.

Τοξικολογικά στοιχεία

Σε σύντομες τοξικολογικές δοκιμές σε ζώα, ακόμη και οι υψηλές δόσεις δεν προκάλεσαν θανάτους. Σε κάποιες αγορές, ωστόσο, σπόροι που διατίθενται προς πώληση ανιχνεύθηκαν να είναι ακατάλληλοι λόγω μόλυνσης από μούχλα ή αφλατοξίνες, γεγονός που καθιστά σημαντική την επιλογή προϊόντος που έχει ελεγχθεί για ποιότητα.

Η αξιολόγηση κάθε διατροφικού συμπληρώματος απαιτεί ενημέρωση και υπευθυνότητα. Πριν από τη χρήση, συνιστάται να συμβουλευτείτε γιατρό ή φαρμακοποιό, ειδικά αν λαμβάνονται άλλα φάρμακα ή αν υπάρχουν χρόνιες παθήσεις. Το κείμενο παρέχεται μόνο για πληροφοριακούς λόγους και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.