Διαχείριση του PCOS στην εφηβεία: πρακτικές συμβουλές και συστάσεις

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ) εμφανίζεται συχνότερα στην εφηβεία ή στα πρώτα χρόνια της νεαρής ενήλικης ζωής. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει διαφορετικά συμπτώματα, όπως αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή στο στήθος, δερματικά εξανθήματα και ακανόνιστη περίοδο. Τα σημάδια και η έντασή τους διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο, καθώς ορισμένες έφηβες ή γυναίκες παρουσιάζουν μόνο ένα ή δύο συμπτώματα, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν περισσότερες και συνδυασμένες αλλαγές.

Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, το ΣΠΩ έχει συχνά κληρονομική βάση, ενώ τα τελευταία χρόνια ειδικοί έχουν εντοπίσει αρκετά γονίδια που συνδέονται με το συγκεκριμένο σύνδρομο. Παρακάτω παρουσιάζονται οι τρόποι με τους οποίους αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται το ΣΠΩ στην εφηβική ηλικία.

Αναγνώριση του σπω στην εφηβεία

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα πρώτα στοιχεία που παραπέμπουν σε ΣΠΩ εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και της ωρίμανσης, όταν το σώμα περνά φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές. Παρ’ όλα αυτά, η διάγνωση δεν είναι πάντα άμεση, επειδή πολλοί έφηβοι έχουν αρχικά ασταθείς κύκλους ή δερματικές ενοχλήσεις, ακόμη και χωρίς να υπάρχει ΣΠΩ.

Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται συχνά τα κριτήρια του Ρότερνταμ. Απαιτείται να ισχύουν τουλάχιστον δύο από τα παρακάτω:

• Σπάνια ή μη τυπική ωορρηξία, που εκδηλώνεται με αραιούς κύκλους ή με περιόδους που δεν εμφανίζονται καθόλου
• Εμφανή σημάδια αυξημένων ανδρογόνων, όπως εντονότερη τριχοφυΐα στο πρόσωπο, ή διαφοροποιημένα αποτελέσματα σε εργαστηριακές εξετάσεις
• Αλλαγές στη μορφολογία των ωοθηκών σε υπερηχογράφημα, με εικόνα πολλαπλών μικρών κύστεων

Επειδή στην εφηβεία η ορμονική ισορροπία μεταβάλλεται συνεχώς, μερικές φορές χρειάζεται χρόνος ώστε να ξεκαθαριστεί αν τα συμπτώματα οφείλονται στο ΣΠΩ ή αποτελούν μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας της ήβης.

Ποιες εξετάσεις μπορεί να γίνουν

Όταν ο γιατρός θεωρεί πιθανό το ΣΠΩ, μπορεί να προτείνει μια σειρά από διαγνωστικές εξετάσεις. Συνήθως πραγματοποιούνται αιματολογικοί έλεγχοι, στους οποίους αξιολογούνται οι συγκεντρώσεις ορμονών όπως FSH, LH, DHEA-S και τεστοστερόνη. Ο έλεγχος αυτός βοηθά να διαπιστωθεί αν υπάρχει ορμονική ανισορροπία.

Μια ακόμη συνηθισμένη εξέταση είναι το υπερηχογράφημα ωοθηκών. Οι κύστεις απεικονίζονται πιο καθαρά με διακολπικό υπερηχογράφημα, όπου ο ηχοβολέας τοποθετείται μέσα στον κόλπο. Αν η νεαρή ασθενής φοβάται τη διαδικασία ή δεν είναι σεξουαλικά ενεργή, μπορεί να επιλεγεί υπερηχογράφημα κοιλίας, αν και η πληροφορία που προσφέρει είναι πιο περιορισμένη. Είναι επίσης σημαντικό να διευκρινίζεται ότι η παρουσία κύστεων δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για ΣΠΩ, παρότι εμφανίζεται συχνά.

Τι ακολουθεί μετά τη διάγνωση του σπω

Παρότι το ΣΠΩ δεν θεωρείται απειλητικό για τη ζωή ή ιδιαίτερα επικίνδυνο για την υγεία, η συστηματική παρακολούθηση από γιατρό και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής έχουν μεγάλη σημασία. Η επιλογή του πλάνου αντιμετώπισης γίνεται με βάση τόσο τα συμπτώματα όσο και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Η ρύθμιση του σωματικού βάρους μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινής ευεξίας και της ορμονικής ισορροπίας. Ωστόσο, για άτομα με ΣΠΩ η απώλεια βάρους συχνά είναι πιο απαιτητική. Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι χρήσιμη η συμβουλή διαιτολόγου, ώστε να καταρτιστεί ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής, με έμφαση σε περισσότερα φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης και άπαχες πρωτεΐνες, καθώς και με ενθάρρυνση για περισσότερη σωματική δραστηριότητα.

Όταν οι κύκλοι παραμένουν ακανόνιστοι, ο γιατρός μπορεί να προτείνει ορμονική αγωγή ή αντισυλληπτικά δισκία, με στόχο να αποκατασταθεί μια πιο φυσιολογική περιοδικότητα.

Η διαφορετική ένταση των συμπτωμάτων μπορεί να δημιουργεί ενόχληση ή δυσκολίες στην καθημερινότητα, όπως συμβαίνει με την ακμή ή την ανεπιθύμητη τριχοφυΐα. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές και θεραπείες που μπορούν να μειώσουν αυτά τα σημάδια, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναφέρονται στον γιατρό χωρίς δισταγμό.