Επαναλοίμωξη και υπερλοίμωξη HIV-1

Στα ζευγάρια όπου και οι δύο σύντροφοι ζουν με HIV, συχνά τίθεται το ερώτημα αν είναι πράγματι αναγκαία η χρήση προφυλακτικού. Η σκέψη μοιάζει λογική: αφού και οι δύο έχουν ήδη τον ιό, με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να βλάψουν ο ένας τον άλλο;

Κίνδυνος μετάδοσης νέων στελεχών HIV

Με μια πρώτη ματιά, αυτή η αμφιβολία είναι κατανοητή, όμως ακόμη και σε μονογαμικές σχέσεις υπάρχει κίνδυνος. Η σημαντικότερη απειλή είναι η εκ νέου μόλυνση, που αναφέρεται και ως επαναμόλυνση. Αυτό σημαίνει ότι ο ένας σύντροφος μπορεί να μεταδώσει στον άλλο ένα διαφορετικό στέλεχος HIV, το οποίο ενδέχεται να είναι ήδη ανθεκτικό σε ορισμένα φάρμακα.

Ο HIV έχει την τάση να μεταλλάσσεται. Όταν ένα άτομο δεν ακολουθεί σωστά το θεραπευτικό σχήμα, ο ιός μπορεί να μεταβληθεί μέσα στον οργανισμό και να αποκτήσει αντοχή στα φάρμακα που λαμβάνονται. Έτσι, ένα ανθεκτικό στέλεχος μπορεί να περάσει και στον σύντροφο και να μεταδώσει μαζί με τη μόλυνση και αυτή την αντοχή.

Πότε ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος;

Ο κίνδυνος είναι χαμηλότερος όταν και οι δύο σύντροφοι λαμβάνουν με συνέπεια αντιρετροϊκή αγωγή και το ιικό φορτίο στο αίμα παραμένει κατασταλμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν όμως έστω και σε έναν από τους δύο το ιικό φορτίο δεν ελέγχεται επαρκώς, μπορεί να κυκλοφορούν ανθεκτικές μορφές του ιού, στις οποίες τα συνηθισμένα φάρμακα μπορεί να έχουν μειωμένη δράση ή να μην λειτουργούν πλέον.

Αντοχή του HIV στα φάρμακα: γιατί έχει σημασία

Ο HIV δεν αποτελεί έναν ενιαίο ιό, αλλά περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό στελεχών και υποτύπων. Στον οργανισμό κάθε ατόμου που έχει μολυνθεί υπάρχουν χιλιάδες παραλλαγές του ιού, οι οποίες μπορεί να διαφέρουν ως προς το πόσο ανταποκρίνονται στη θεραπεία.

Όταν η θεραπεία δεν ακολουθείται με σταθερότητα, ο ιός αποκτά περιθώριο να μεταλλαχθεί, να προσαρμοστεί και σταδιακά να γίνει μη ευαίσθητος στα φάρμακα. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εμφανιστούν στελέχη ανθεκτικά στη φαρμακευτική αγωγή. Σε μια τέτοια περίπτωση, η θεραπεία παύει να είναι αποτελεσματική, καθώς τα φάρμακα δεν καταφέρνουν πλέον να ανακόψουν την εξάπλωση του HIV μέσα στο σώμα.

Το φαινόμενο της υπερμόλυνσης

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ένα άτομο μπορεί να μολυνθεί με έναν νέο, διαφορετικό τύπο ή στέλεχος HIV, κάτι που ονομάζεται υπερμόλυνση. Ορισμένες φορές, αυτός ο συνδυασμός μπορεί να μην ελέγχεται πλέον με τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και το νέο στέλεχος να μην ανταποκρίνεται στα συνήθη φάρμακα.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος επαναμόλυνσης;

Όταν δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι το ιικό φορτίο του συντρόφου παραμένει σταθερά κατασταλμένο, είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται προφυλακτικά, καθώς εξακολουθούν να αποτελούν την καλύτερη βασική προστασία απέναντι στη μετάδοση του HIV και ανθεκτικών στελεχών. Παρότι δεν προσφέρουν απόλυτη κάλυψη, μειώνουν τον κίνδυνο σε μεγάλο βαθμό.

Συχνά, όταν μεταδοθεί ένα νέο στέλεχος, το άτομο το αντιλαμβάνεται πολύ αργά. Μπορεί να εμφανιστούν ήπια συμπτώματα που θυμίζουν κρυολόγημα, όμως τις περισσότερες φορές η επαναμόλυνση εντοπίζεται μόνο όταν παρατηρηθεί απότομη αύξηση του ιικού φορτίου στο αίμα.

Αν προκύψουν ενδείξεις ότι η θεραπεία δεν αποδίδει, πραγματοποιούνται εξειδικευμένες γενετικές εξετάσεις. Αυτές βοηθούν να φανεί σε ποια φάρμακα έχει αναπτύξει αντοχή ο ιός και να επιλεγεί το καταλληλότερο θεραπευτικό σχήμα. Το πιο σημαντικό είναι να τηρείται πιστά το πρόγραμμα των φαρμάκων και να λαμβάνονται υπεύθυνα μέτρα για την αποφυγή νέων λοιμώξεων. Με αυτή την προσέγγιση, η αντιρετροϊκή θεραπεία μπορεί να παραμείνει αποτελεσματική για πολλά χρόνια.